آیا تا به حال برایتان پیش آمده که هنگام بستن یک پیچ ساده، سر پیچ هرز شود یا برعکس، پیچ بیش از حد در چوب فرو رفته و سطح کار را خراب کند؟ یا شاید دریل شما قدرت کافی برای چرخاندن یک مته بزرگ را نداشته باشد، در حالی که باتری آن کاملاً شارژ است؟ تمام این مشکلات به یک مفهوم کلیدی در ابزارآلات بازمی‌گردد: گشتاور (Torque).

در این مقاله آموزشی، نحوه تنظیم گشتاور دریل شارژی را بررسی می‌کنیم و کار با ترکمتر را به طور کامل به شما می‌آموزیم تا با رعایت برخی نکات عمر دستگاه و کیفیت کارتان را بالا ببرید.

گشتاور دریل شارژی چیست؟

به زبان ساده، گشتاور نیروی چرخشی یا قدرت گردشی دریل است. اگر سرعت (RPM) را به معنای سرعت چرخش دریل بدانیم، گشتاور به این معناست که دریل با چه “قدرتی” می‌چرخد.

تصور کنید با دنده یک خودرو در سربالایی حرکت می‌کنید؛ سرعت شما کم است اما قدرت موتور برای بالا رفتن زیاد است. این دقیقاً همان کاری است که گشتاور بالا انجام می‌دهد. گشتاور دریل شارژی تعیین می‌کند که دستگاه شما چه مقدار نیرو می‌تواند به پیچ یا مته وارد کند تا بر مقاومت سطح غلبه کند.

• گشتاور بالا: برای پیچ‌های بلند، قطور و سطوح سخت (مانند چوب بلوط یا فلز).
• گشتاور پایین: برای پیچ‌های ریز و سطوح حساس (مانند ام‌دی‌اف یا گچ) که نیاز به ظرافت دارند.

درک صحیح این مفهوم اولین قدم برای استفاده حرفه‌ای از ابزار است و مانع از آسیب دیدن موتور دستگاه در فشارهای کاری بالا می‌شود.

معنای اعداد روی دریل شارژی چیست؟

وقتی به سه نظام دریل نگاه می‌کنید، حلقه‌ای مدرج پشت آن می‌بینید که اعدادی مانند 1 تا 20 (و گاهی بیشتر) روی آن نوشته شده است. این اعداد نمایانگر تنظیمات گشتاور‌سنج دریل شارژی یا همان ترکمتر هستند.

این اعداد سرعت دستگاه را کنترل نمی‌کنند، بلکه نقطه “کلاچ کردن” یا “رد کردن” دستگاه را تعیین می‌کنند:

1. اعداد پایین (1 تا 5): کلاچ دستگاه خیلی زود فعال می‌شود. یعنی با کمترین مقاومت، چرخش سه نظام متوقف می‌شود. این حالت برای بستن پیچ‌های ریز در پلاستیک یا چوب‌های نرم عالی است.
2. اعداد متوسط (6 تا 12): نیروی متوسطی اعمال می‌شود. برای اکثر کارهای خانگی، مونتاژ کابینت و بستن پیچ در چوب‌های معمولی مناسب است.
3. اعداد بالا (13 تا 20+): کلاچ دیرتر عمل می‌کند و حداکثر نیروی چرخشی به پیچ وارد می‌شود. مناسب برای پیچ‌های بزرگ و کارهای سنگین.
4. علامت مته (Drilling Icon): در این حالت، تنظیم ترکمتر غیرفعال می‌شود و کلاچ اصلاً عمل نمی‌کند. تمام قدرت موتور مستقیماً به سه نظام منتقل می‌شود. این حالت فقط برای سوراخ‌کاری است، نه پیچ‌بندی.

نکته: اعداد روی حلقه ترکمتر در برندهای مختلف متفاوت است. مثلاً عدد 10 در یک دریل شارژی بوش ممکن است قدرتی معادل عدد 12 در دریل شارژی رونیکس داشته باشد.

آموزش تنظیم گشتاور دریل شارژی

نحوه تنظیم گشتاور دریل شارژی و اعمال صحیح آن، مرز بین یک استادکار حرفه‌ای و یک کاربر آماتور است. تنظیم دقیق گشتاور شامل مراحل زیر است:

1- آشنایی با ترکمتر

ابتدا حلقه تنظیم گشتاور را پشت سه نظام پیدا کنید. این حلقه باید با صدای “کلیک” بچرخد. مطمئن شوید که حلقه، روان حرکت می‌کند و اعداد خوانا هستند. گشتاور‌سنج دریل شارژی در واقع مکانیزمی است که به فنر و ساچمه‌های داخلی متصل است و فشار وارده بر شفت خروجی را کنترل می‌کند.

2- انتخاب حالت مناسب

قبل از شروع کار، جنس سطح و سایز پیچ را ارزیابی کنید.

• مثال: اگر قصد دارید یک پیچ 4 سانتی‌متری را در کابینت MDF ببندید، نیازی به قدرت حداکثری ندارید. تنظیم ترکمتر را روی عدد 6 یا 7 قرار دهید. اگر آن را روی 20 بگذارید، پیچ آنقدر می‌چرخد که بافت چوب MDF را خرد کرده و هرز می‌شود.
• مثال برای فلز: اگر قصد سوراخ‌کاری روی پروفیل آهنی دارید، حتماً حلقه را روی “علامت مته” قرار دهید تا کلاچ درگیر نشود و بتوانید از حداکثر قدرت موتور استفاده کنید.

3- تست و تنظیم نهایی

همیشه از قانون “شروع از کم” استفاده کنید و گشتاور را از پایین شروع کنید و کم کم بالا ببرید.

1. ترکمتر را روی عدد پایین (مثلاً 4) تنظیم کنید.
2. شروع به بستن پیچ کنید.
3. اگر دریل قبل از سفت شدن کامل پیچ شروع به صدا دادن کرد (صدای تق‌تق کلاچ) و ایستاد، یعنی گشتاور کم است.
4. درجه را کمی بالا ببرید (مثلاً به 8) و دوباره امتحان کنید.
5. این کار را تا جایی ادامه دهید که پیچ کاملاً هم‌سطح کار شود و دقیقاً در لحظه سفت شدن نهایی، دریل کلاچ کرده و متوقف شود.

تعمیر ترکمتر دریل شارژی

سیستم گشتاور‌سنج دریل شارژی یک سیستم مکانیکی است و شامل فنرها، ساچمه‌ها و صفحات دندانه‌دار است. گاهی اوقات ممکن است حس کنید ترکمتر کار نمی‌کند (مثلاً روی همه درجات قدرت یکسانی دارد یا کلاچ عمل نمی‌کند).

علائم خرابی ترکمتر:

• حلقه تنظیم بسیار سفت شده و نمی‌چرخد.
• دریل روی اعداد پایین هم کلاچ نمی‌کند و پیچ را هرز می‌کند.
• صدای غیرعادی سایش از گیربکس شنیده می‌شود.

آیا می‌توانیم ترکمتر دریل را خودمان تعمیر کنیم؟

تعمیر گیربکس و ترکمتر نیاز به تخصص بالا و ابزار دقیق دارد. باز کردن گیربکس دریل شارژی توسط افراد غیرمتخصص معمولاً منجر به بیرون ریختن ساچمه‌ها و عدم توانایی در مونتاژ مجدد می‌شود.

بهتر است در صورت مشاهده مشکل در تنظیم گشتاور دریل شارژی، حتماً دستگاه را به مراکز خدمات پس از فروش معتبر یا تعمیرگاه‌های تخصصی بسپارید. این نکته را به خاطر داشته باشید که نگهداری صحیح و جلوگیری از ورود گرد و غبار زیاد به محفظه پشت سه نظام، عمر این قطعه را افزایش می‌دهد.

کلاچ در دریل شارژی چیست و چه نقشی دارد؟

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که اصلاً چرا باید موتور قطع شود؟ این کار وظیفه “کلاچ” است. کلاچ مکانیزمی ایمنی است که ارتباط بین موتور و سه نظام را با رسیدن فشاری مشخص قطع می‌کند.

نقش‌ کلیدی کلاچ:

1. جلوگیری از هرز شدن پیچ: وقتی پیچ به انتهای کار می‌رسد، مقاومت بالا می‌رود. کلاچ با قطع انتقال نیرو، مانع از چرخش اضافی دریل می‌شود.
2. محافظت از موتور: اگر مته در کار گیر کند و موتور همچنان زور بزند، سیم‌پیچ موتور می‌سوزد. کلاچ در اینجا فعال شده و فشار را از روی موتور برمی‌دارد.
3. کنترل عمق نفوذ: برای سری‌کاری (مانند نصب کناف)، کلاچ کمک می‌کند تمام پیچ‌ها با عمق یکسانی بسته شوند.

در برندهای معتبر و حرفه‌ای مثل دیوالت یا میلواکی، سیستم کلاچ آنقدر دقیق طراحی شده که می‌توانید با ظرافت میکرونی میزان نفوذ پیچ را کنترل کنید.

نتیجه‌گیری

شناخت گشتاور دریل شارژی و مهارت در تنظیم ترکمتر، کلید طول عمر ابزار و بی‌تقص بودن خروجی کارتان است. به یاد داشته باشید که همیشه کار را با گشتاور پایین شروع کنید و متناسب با سختی کار، آن را افزایش دهید. استفاده از اعداد روی دریل، یک قابلیت تزئینی نیست، بلکه مهم‌ترین ویژگی فنی برای یک استادکار است.

اگر به دنبال خرید دریل شارژی با سیستم گشتاور دقیق و باکیفیت هستید، موارد زیر جزو بهترین گزینه‌های بازار هستند:

• بوش (Bosch) و دیوالت (DeWalt): برای مصارف صنعتی و فوق سنگین با دقیق‌ترین سیستم‌های کلاچ.
• ماکیتا (Makita): تعادل عالی بین قدرت و ارگونومی.
• توسن (Tosan) و رونیکس (Ronix): گزینه‌های اقتصادی و بسیار باکیفیت برای مصارف نیمه‌صنعتی و خانگی، با برخورداری از خدمات پس از فروش عالی در ایران.

شما می‌توانید برای بررسی مشخصات فنی، مقایسه قیمت و خرید بهترین دریل‌های شارژی با گارانتی معتبر، همین حالا از بخش دریل شارژی در ابزارمارت دیدن کنید.

سوالات متداول